Vita beati Francisci
Tommaso da Celano (1228-1229) — Analecta Franciscana X (Quaracchi, 1926-1941)
The Vita prima is the first biography of Saint Francis, written by Thomas of Celano at the command of Pope Gregory IX in the months surrounding the canonization of 1228. Composed barely two years after the saint's death by a friar who had known him, it is the closest in time of all the biographies of Saint Francis.
Many of the events concerning the saint are already crystallized in this writing: the meeting with the leper, his father's persecution, the renunciation before the bishop, the crib of Greccio, and the stigmata of La Verna; the tone is deeply affectionate and celebratory.
Compared with the later sources, one should note the harsh judgement passed on Francis's origins, which this Celano recounts as truly dissolute. Already in the Vita secunda this aspect would be softened, as indeed they are presented more gently in the Legend of the Three Companions — ascribed by tradition to the original companions.
It is possible that Thomas, less familiar with Assisi than the first companions, exaggerated these origins in order to heighten the role of grace, thus drawing a parallel between the conversion of Francis and that of Saint Paul. Indeed the whole structure of the book is theological: Francis's ministry is narrated as a parallel to the ministry of Christ, with the saint who «travels through the villages proclaiming the kingdom of God,» his death recalling the Passion, and the miracles after his death and through the canonization being an image of the triumph of the Resurrection.
Celano's work is therefore guided in part by an intent that transcends historical accuracy, yet for this very reason it offers a spiritual value unique and distinct from the Legend of the Three Companions, more sober and personal, or from the more rigorous and organic Major Legend of Bonaventure.
Chapters
- PROLOGUS
- Caput I - Qualiter conversatus sit in habitu et animo saeculari.
- Caput II - Qualiter Deus visitavit cor eius per corporis infirmitatem et nocturnam visionem.
- Caput III - Qualiter mente sed non corpore mutatus de thesauro invento et sponsa allegorice loquebatur.
- Caput IV - Qualiter, venditis omnibus, pecuniam susceptam contempsit.
- Caput V - Qualiter pater eius persequens ligavit eum.
- Caput VI - Qualiter mater eius solvit eum, et quomodo coram Episcopo Assisii se denudavit.
- Caput VII - Qualiter a latronibus captus, proiectus fuit in nive et quomodo servivit leprosis.
- Caput VIII - Quomodo construxit ecclesiam Sancti Damiani et de conversatione Dominarum in eodem loco degentium.
- Caput IX - Quomodo, mutato habitu, refecit ecclesiam Sanctae Mariae in Portiuncula et audito Evangelio, relictis omnibus habitum quem fratres habent adinvenit et fecit.
- Caput X - De preadicatione Evangelii et annuntiatione pacis et sex primorum Fratrum conversione.
- Caput XI - De spiritu prophetiae et monitis sancti Francisci.
- Caput XII - Quomodo misit eos binos per mundum, et in brevi tempore iterum congregati sunt.
- Caput XIII - Quomodo primo regulam scripsit undecim habens fratres, et quomodo dominus Papa Inocentius eam confirmavit, et de visione arboris.
- Caput XIV - De reditu ipsius ab urbe Roma in vallem Spoletanam et de mora ipsius per viam.
- Caput XV - De fama beati Francisci et de conversione multorum ad Deum, et quomodo Ordo vocatus est fratrum Minorum, et qualiter religionem intrantes beatus Franciscus informabat.
- Caput XVI - De mora ipsius apud Rigum Tortum et de custodia paupertatis.
- Caput XVII - Quomodo beatus Francicus docuit fratres orare, et de obedientia et puritate fratrum.
- Caput XVIII - De curru igneo et notitia absentium quam beatus Franciscus habebat.
- Caput XIX - De custodia qua super fratres vigilabat, et de contemptu sui et vera humilitate.
- Caput XX - De desiderio quo ad suscipiendum martyrium ferebatur Hispaniam primo, deinde Syriam deambulans, et quomodo Deus per eum nautas de periculo, multiplicatis cibariis liberavit.
- Caput XXI - De praedicatione avium et obedientia creaturarum.
- Caput XXII - De praedicatione ipsius apud Esculum, et quomodo per ea quae manu tetigerat, ipso absente, sanabantur infirmi.
- Caput XXIII - Quomodo claudum aput Tuscanellam et paralyticum apud Narnium sanavit.
- Caput XXIV - Quomodo mulierem caecam illuminavit et apud Eugubium aliam contractam extendit.
- Caput XXV - Quomodo fratrem unum a caduco morbo seu a daemonio liberavit, et quomodo apud Sancti Gemini castrum daemoniacam liberavit.
- Caput XXVI - Quomodo etiam apud Civitatem de Castello daemonium expulit.
- Caput XXVII - De claritate et constantia mentis eius et de praedicatione coram domino Papa Honorio, et quomodo se et fratres commisit domino Hugoni, episcopo Ostiensi.
- Caput XXVIII - De spiritu charitatis et affectu compassionis quo fervebat erga pauperes, et quid de ove et agniculis fecerit.
- Caput XXIX - De amore quem propter Creatorem in omnibus creaturis habebat et de descriptione utriusque hominis sui.
- Caput XXX - De praesepio quod fecit in die natalis Domini.
- Caput I - De tenore huius opuscoli, de tempore quo S. Franciscus feliciter obiit, et de profectibus ipsius.
- Caput II - De summo desiderio beati Francisci, et qualiter in libri apertione intelexit de se Domini voluntatem.
- Caput III - De visione hominis imaginem Seraphim crucifixi habentis.
- Caput IV - De fervore beati Francisci et infirmitate oculorum eius.
- Caput V - Qualiter apud Reatum civitatem receptus fuit a domino Hugone Ostiensi episcopo, et quomodo santus eum pronuntiabat futurum episcopum totius mundi.
- Caput VI - De moribus fratrum famulantium sancto Francisco, et qualiter ipse disponebat conversari.
- Caput VII - Quomodo de Senis venit Assisium, et de ecclesia Sanctae Mariae de Portiuncula, et de fratrum benedictione.
- Caput VIII - Quid fecerit et dixerit quando feliciter obiit.
- Caput IX - Lamentum fratrum et gaudium cum cernerent signa ferentem crucis, et de alis Seraphim.
- Caput X - De planctu Dominarum apud Sanctum Damianum et quomodo cum laude et gloria sepultus est.
